Bóng bầu dục – Bóng rugby có nguồn gốc từ đâu ?

0
1693

Bóng rugby là một bộ môn thể thao đồng đội gồm hai đội thi đấu với một quả bóng hình bầu dục trên sân cỏ được chơi ở các trường học ở Anh trong suốt thế kỷ 19.Bóng bầu dục gồm hai loại là Rugby League và Rugby Union.

Trong Rugby Union, mỗi đội sẽ có 15 người, quả bóng nặng 382 – 425 gam, bằng da và sân bóng có kích thước dài 95 – 100 m và rộng 65 – 68 m. Cuối sân, có một khung thành hình chữ H cao từ 3,5 – 6,1 m, rộng 5,65 m, xà ngang cao 3 m.Mục đích của cuộc chơi là đưa bóng tới phần sân sau vạch khung thành hoặc sút bóng vào khung thành đối phương để ghi điểm. Nếu bóng được đưa đến sau vạch cầu, sẽ được tính 5 điểm và sau đó đội có thêm quyền sút bóng lọt khung thành trên xà để nhận thêm 2 điểm. Nếu đá bóng (đá trực tiếp hoặc đá phạt) bay lọt khung thành phía trên xà sẽ được tính 3 điểm. Khác với bóng đá, các cầu thủ bóng bầu dục được dùng cả tay và chân. Nếu chuyền bóng bằng tay, cầu thủ chỉ được chuyền về phía sau. Nếu bằng chân, cầu thủ được chuyền đi mọi hướng.

Trong Rugby League, mỗi đội có 13 người, chơi quả bóng và sân như Union. Tuy nhiên, rugby league chỉ cho phép 6 lần cầu thủ bị vật xuống để ghị điểm. Nếu sau 6 lần đội chưa thực hiện pha ghi điểm nào, bóng được chuyển bên. Ngoài ra, sút trên xà trực tiếp sẽ chỉ được 1 thay vì 3 như Union còn đá phạt sẽ được 2 điểm. Đưa banh xuống cuối sân được 4 và cơ hội 2 điểm thay vì 5 và cơ hội 2 điểm

Bóng rugby ra đời tại thành phố Rugby, Warwickshire, Anh vào năm 1823. Liên đoàn Bóng bầu dục Nghiệp dư Quốc tế (viết tắt FIRA theo tiếng Pháp Fédération Internationale de Rugby Amateur, tên tiếng Anh Association of European Rugby) được thành lập năm 1934. FIRA, giải vô địch thế giới không chính thức, được tổ chức từ 1960.

Rugby được chơi phổ biến ở nhiều nước, trong đó có: Argentina, Australia, Anh, Pháp, Ireland, New Zealand, Scotland, Nam Phi, Wales, Canada, Chile, Colombia, Fiji, Georgia, Nhật, Namibia, Bồ Đào Nha, Romania, Samoa, Tây Ban Nhan, Tonga, Hoa Kỳ và Uruguay. Phổ biến hơn là Rugby Union, được chơi ở tất cả quốc gia nêu trên. Rugby League thì ít phổ biến hơn và chủ yếu được chơi tại Australia, New Zealand cùng với Papua New Guinea.

Nguồn gốc Bóng rugby

Nguồn gốc của môn bóng rugby được cho là bắt nguồn từ một tranh cãi trong trận đấu bóng đá học đường Anh tại trường Rugby vào năm 1823 khi mà William Webb Ellis nhặt quả bóng lên bằng tay và cứ thế cầm quả bóng bên mình.Mặc dù bằng chứng về câu chuyện này chưa được đưa ra, tuy nhiên nó vẫn trở thành bất tử tại ngôi trường này vì người ta đã cho gắn một bảng lưu niệm vào năm 1895.Và mặc dù người ta vẫn còn nghi ngờ về câu chuyện này, tuy vậy chiếc cúp của Rugby World Cup lại chính thức được đặt theo tên của Webb Ellis. Môn bóng rugby (tiếng Anh là rugby football) ngày nay bắt nguồn từ hình thức của trò chơi diễn ra tại trường Rugby, mà sau đó các cựu học sinh của trường giới thiệu hình thức này vào các trường đại học.

Cựu học sinh trường Rugby, Albert Pell, người sau này học tại Cambridge, được coi là người thành lập đội “bóng đá” (rugby) đầu tiên.Trong thời kỳ đầu, mỗi trường lại có luật lệ chơi khác nhau nên các học sinh trường Rugby và Eton cố gắng đưa luật lệ của họ tới với các trường đại học.

Một sự kiện quan trọng của môn bóng rugby thời kỳ đầu là sự ra đời của bộ luật rugby viết tay đầu tiên tại trường Rugby vào năm 1845,và được tiếp nối bằng ‘bộ luật Cambridge’ vào năm 1848.Các dấu mốc quan trọng khác bao gồm sự kiện câu lạc bộ Blackheath rời FA vào năm 1863 và Rugby Football Union được thành lập năm 1871.Rugby union thực tế chính là môn “bóng rugby” gốc; tuy nhiên sự phân ly diễn ra tại Anh vào năm 1895 chứng kiến sự ra đời của một môn rugby khác được gọi là rugby league, và do đó môn rugby cũ mang tên mới là “rugby union” để phân biệt với môn kia.[16] Dù tên đầy đủ của môn là rugby union, người ta thường chỉ gọi nó một cách ngắn gọn là “rugby”.

Các trận đấu quốc tế đầu tiên
Trận đấu rugby đầu tiên diễn ra vào ngày 27 tháng 3 năm 1871 giữa Scotland và Anh. Scotland thắng với tỉ số 1-0.Tính tới năm 1881 cả Ireland và Wales đều có đội tuyển, và vào năm 1883 người ta tổ chức giải đấu quốc tế đầu tiên mang tên Home Nations Championship. Năm 1883 cũng là năm đầu tiên có một giải bóng bầu dục bảy người (rugby sevens) được tổ chức mang tên Melrose Sevens,giải đấu mà ngày nay vẫn còn được tổ chức.

Hai chuyến du đấu nước ngoài cùng diễn ra vào năm 1888: một đội tuyển tập hợp của các cầu thủ thuộc quần đảo Anh (British Isles) cập bến Úc và New Zealand, mở đường cho các chuyến du đấu sau này của British and Irish Lions;và New Zealand Natives vượt đại dương để thi đấu trước sự chứng kiến của khán giả Anh Quốc.

Trong giai đoạn đầu của rugby union khi mà những chuyến bay thương mại chưa ra đời, các đội khác châu lục hầu như không thi đấu với nhau bao giờ. Cả hai tour du đấu đều diễn ra năm 1888 khi đội quần đảo Anh du đấu tại New Zealand và Úc,và sau đó theo chiều ngược lại, New Zealand cập bến châu Âu.Những tour đấu lớn nhất thời kỳ này cũng là những chuyến đi của các đội thuộc Nam bán cầu như Úc, New Zealand và Nam Phi tới các nước Bắc bán cầu, và các chuyến đi đáp lễ của một đội tuyển liên quân Anh Quốc và Ireland.Các tour du đấu có thể kéo dài hàng tháng trời vì việc đi lại tốn nhiều thời gian cũng như số trận đấu; đội tuyển New Zealand năm 1888 bắt đầu chuyến du đấu của họ từ Hawkes Bay vào tháng 6 và kết thúc vào tháng 8 năm 1889, hoàn tất 107 trận đấu.Các đội đi du đấu quốc tế thường chơi các trận test (giao hữu) với các đội nước khác, bất kể đó là đội tuyển quốc gia, câu lạc bộ hay chỉ là một đội cấp hạt hay cấp tỉnh/bang.

Từ năm 1905 tới năm 1908, cả ba đại diện rugby lớn của Nam bán cầu lần lượt đưa đội hình du đấu tới bán cầu Bắc: New Zealand năm 1905, Nam Phi vào năm 1906 và Úc năm 1908. Cả ba đội này đều mang tới lối chơi, thể lực và chiến thuật mới mẻ,và tỏ ra thành công hơn rất nhiều so với những gì giới chuyên môn dự đoán.

Đội tuyển du đấu vào năm 1905 của New Zealand trình diễn màn nhảy haka trước mỗi trận đấu của họ. Chứng kiến điều này, người điều hành Liên đoàn Rugby Union Wales là Tom Williams đề nghị cầu thủ Teddy Morgan của đội Wales chỉ đạo khán giả nhà hát quốc ca Wales, Hen Wlad Fy Nhadau, để đáp lễ. Sau khi Morgan bắt đầu cất tiếng hát, đám đông cổ động viên liền hòa nhịp theo. Đó là lần đầu tiên một bài quốc ca được cất lên trước khi một sự kiện thể thao bắt đầu.Vào năm 1905 Pháp và Anh gặp nhau trong trận đấu quốc tế chính thức đầu tiên.

Rugby union là môn thể thao tại Thế vận hội tại bốn kỳ đại hội trong thế kỷ 20. Không có bất kỳ cuộc đấu rugby hay các trận đấu giữa các câu lạc bộ ở cấp độ quốc tế nào được tổ chức trong chiến tranh thế giới thứ nhất, mà thay vào đó là họ thi đấu trong các đội tuyển quân đội, ví dụ như đội tuyển Lục quân New Zealand.Trong chiến tranh thế giới thứ hai chỉ có một vài trận đấu quốc tế của Ý, Đức và Rumani,trong khi Cambridge và Oxford vẫn tiếp tục tổ chức trận đấu University Match.

Giải đấu bóng bầu dục bảy người quốc tế đầu tiên diễn ra vào năm 1973 tại Murrayfield, một trong những sân vận động lớn nhất Scotland, nhằm kỷ niệm 100 năm tồn tại của Scottish Rugby Union.

Cúp thế giới và chuyên nghiệp hóa
Năm 1987 là năm đầu tiên Giải vô địch rugby thế giới (Rugby World Cup) được tổ chức với chủ nhà là Úc và New Zealand, và đội tuyển đầu tiên vô địch là New Zealand. World Cup bóng bầu dục bảy người đầu tiên được tổ chức ở Murrayfield năm 1993. Rugby Sevens được tổ chức tại Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung lần đầu năm 1998 và là môn thể thao Olympic từ năm 2016.

Rugby union vẫn còn là môn thể thao nghiệp dư trước khi IRB chính thức “mở cửa” cho môn thể thao này vào năm 1995 khi dỡ bỏ hạn chế về việc trả lương cho cầu thủ.Tuy vậy trước năm 1995 người ta chứng kiến nhiều cáo buộc về “shamateurism” (việc trả lương cao cho các vận động viên nghiệp dư),[40] một trong số đó buộc giới chức Anh vào cuộc điều tra.[41][42] Sau khi chuyên nghiệp hóa, các giải đấu quốc tế dành cho câu lạc bộ lần lượt ra đời, trong đó có Heineken Cup và Super Rugby.

Giải Tri Nations, gồm Úc, New Zealand và Nam Phi, được tổ chức thường niên từ năm 1996.Vào năm 2012, giải có thêm sự góp mặt của Argentina, đội tuyển có thành tích ấn tượng tại các trận đấu quốc tế. Sau khi có thêm một đội nữa, giải đổi tên thành The Rugby Championship.